HIỂU CHO ĐÚNG
Đầu năm là Tết hay là Lập Xuân?
Cập nhật Chờ chuyên gia duyệtĐọc ba phút
Cả hai, tùy lịch. Âm lịch lấy mùng Một Tết làm đầu năm, năm tiết khí dùng trong Bát tự lấy Lập Xuân. Hai mốc cùng một gốc: lịch nhà Hạ đặt tháng Dần, tháng mở mùa xuân, làm tháng Giêng. Tết theo Mặt Trăng nên xê dịch, Lập Xuân theo Mặt Trời nên năm nào cũng quanh 4/2.
Ba nhà, ba tháng Giêng
Sách xưa kể ba triều có ba cách đặt đầu năm, gọi là tam chính. Nhà Hạ lấy tháng Dần, nhà Thương lấy tháng Sửu, nhà Chu lấy tháng Tý, tháng có Đông chí. Nhà Tần có lúc lấy tháng Hợi.
Khổng Tử khuyên dùng lịch nhà Hạ, vì tháng Giêng ấy hợp với mùa màng. Từ đời Hán, lịch nhà Hạ thành lệ, và âm lịch ta dùng hôm nay vẫn theo lệ ấy.
| Lịch | Tháng Giêng là | Ứng với |
|---|---|---|
| Nhà Hạ (Hạ chính) | tháng Dần | tháng mở ở Lập Xuân |
| Nhà Thương (Ân chính) | tháng Sửu | tháng mở ở Tiểu hàn |
| Nhà Chu (Chu chính) | tháng Tý | tháng có Đông chí |
行夏之時,乘殷之輅,服周之冕。
Hành Hạ chi thời, thừa Ân chi lộ, phục Chu chi miện.
Dùng lịch nhà Hạ, đi xe nhà Ân, đội mũ nhà Chu.
Nguyên văn đang chờ chuyên gia đối chiếu với bản in.
Hai mốc của cùng một tháng Giêng
Âm lịch đặt tháng Giêng theo Mặt Trăng: tháng bắt đầu ở ngày có trăng mới. Năm tiết khí đặt tháng Dần theo Mặt Trời: tháng bắt đầu ở Lập Xuân, khi Mặt Trời tới kinh độ 315°. Hai cách gần nhau nhưng hiếm khi trùng ngày.
| Năm | Lập Xuân | Tết | Khoảng cách |
|---|---|---|---|
| 2026 · Bính Ngọ | 03:02 4/2/2026 | 17/2/2026 | Tết sau Lập Xuân mười ba ngày |
| 2027 · Đinh Mùi | 08:46 4/2/2027 | 6/2/2027 | Tết sau Lập Xuân hai ngày |
| 2028 · Mậu Thân | 14:31 4/2/2028 | 26/1/2028 | Tết trước Lập Xuân chín ngày |
Mốc nào dùng cho việc gì
Tết là đầu năm của đời sống: sum họp, cúng lễ, gọi tuổi. Lập Xuân là đầu năm của tiết khí: nông lịch, Bát tự, mười hai tháng tiết. Không mốc nào đúng hơn mốc nào. Chỉ cần biết mình đang tính theo lịch nào.
Hỏi nhanh
Vì sao Bát tự đổi năm ở Lập Xuân?
Vì Bát tự dùng năm tiết khí, theo Mặt Trời. Lập Xuân mở tháng Dần, tháng Giêng của lịch nhà Hạ.
Tết có phải lúc nào cũng sau Lập Xuân?
Không. Tết xê dịch theo Mặt Trăng, có năm trước, có năm sau Lập Xuân.
"Hành Hạ chi thời" nghĩa là gì?
Là lời Khổng Tử trong Luận ngữ: dùng lịch nhà Hạ, tức lấy tháng Dần làm tháng Giêng.
Viết: ban biên tập Hà Lạc, theo lời Hà Lạc về những chỗ hay hiểu lầm. Ngày, giờ, can chi do engine lịch của Hà Lạc tính, theo giờ Việt Nam.
Duyệt: đang chờ chuyên gia đứng tên duyệt dữ kiện và trích dẫn.
- Câu trích Luận ngữ chờ đối chiếu bản in.
- Lời về tam chính và lịch nhà Tần chờ chuyên gia duyệt.
Đăng Cập nhật Đính chính: 0 lần