Bỏ qua menu

11 tháng Mười năm Bính Ngọ · Tiết Lập Đông

NGŨ THUẬT · THUẬT 03 / 05 · CƠ LUẬN

Bốc trong Ngũ thuật là gì?

Bốc là thuật soi xét một việc cụ thể trước khi quyết định, qua quẻ, số và biểu tượng. Phép Bốc tiêu biểu của phương Đông là gieo quẻ Kinh Dịch. Hà Lạc đọc quẻ theo trường phái nghĩa lý, để hiểu thời và điều kiện của việc chứ không để đoán trước.

Cập nhật Duyệt bởi nhà nghiên cứu Nguyễn Tuân

Ba phân môn · Kinh Dịch · Lục Nhâm Thần Khóa · Cầu quang

Mai rùa đồng. Pháp khí gieo quẻ Lục Hào trong Kinh Dịch.
Mai rùa đồng · Pháp khí gieo quẻ Lục Hào trong Kinh DịchĐồng xu lắc trong lòng mai, sáu lần gieo thành một quẻ.

Bốc trong một cái nhìn

Bảng 1. Thuật Bốc trong Ngũ thuật và cách Hà Lạc dùng.
Chữ Hán卜 · hình vết nứt trên mai rùa khi được hơ lửa
Đọc điều gìMột việc cụ thể, vào một thời điểm cụ thể
Câu hỏi của thuậtViệc này đang ở thời nào, và cái mầm của nó là gì?
Ba phân mônKinh Dịch · Lục Nhâm Thần Khóa · Cầu quang
Hà Lạc dùngKinh Dịch theo trường phái nghĩa lý. Lục Nhâm và Cầu quang được tham chiếu khi Cơ dẫn bạn gieo quẻ
Vị dẫn chuyệnCơ
Ứng dụngGieo quẻ cùng Cơ, mỗi việc một quẻ

Người xưa gieo quẻ để làm gì?

Chữ bốc trong giáp cốt văn vẽ hình vết nứt trên mai rùa khi được hơ lửa. Người xưa nhìn vết nứt ấy để hỏi về một việc sắp làm. Về sau, Kinh Dịch nâng phép hỏi ấy thành một hệ sáu mươi tư quẻ, mỗi quẻ là một tình thế của đời người.

Chính những người đọc Dịch sâu sắc lại dặn rằng hiểu Dịch quý hơn bói Dịch.

善為易者不占。

Thiện vi Dịch giả bất chiêm.

Người hiểu Dịch sâu thì không cần đến bói.

Tuân Tử, thiên Đại lược · thời Chiến Quốc

Hà Lạc mượn tinh thần ấy. Quẻ là tấm gương để nghĩ cho thấu một việc, còn quyết định vẫn thuộc về bạn.

CÂU CHUYỆN VIỆT

Bốc trong đời sống người Việt

TRUYỀN THUYẾT · LOA THÀNH

Thần Kim Quy và chiếc mai rùa

Truyền thuyết kể Thần Kim Quy giúp An Dương Vương xây Loa Thành. Rùa trong tâm thức người Việt là linh vật của sự bền lâu và hiểu biết. Mai rùa cũng là pháp khí gieo quẻ quen thuộc, và Cụ Cơ của Hà Lạc mang chiếc mai ấy trên lưng.

THẾ KỶ 16 · VĨNH BẢO

Trạng Trình và môn Thái Ất

Nguyễn Bỉnh Khiêm, người đời gọi là Trạng Trình, được truyền là tinh thông lý số và môn Thái Ất. Thái Ất cùng Lục Nhâm và Kỳ Môn Độn Giáp được gọi chung là Tam thức, ba phép tính thời vận lớn của cổ học.

THẾ KỶ 20 · HUẾ

Phan Bội Châu đọc Dịch để hiểu thời

Những năm bị giam lỏng ở Huế, Phan Bội Châu soạn bộ Chu Dịch bằng tiếng Việt. Ông đọc Dịch như sách dạy làm người và hiểu thời chứ không như sách bói. Nguyễn Hiến Lê về sau viết Kinh Dịch, đạo của người quân tử theo cùng tinh thần ấy.

CÁC PHÂN MÔN · 分門

Ba phân môn của Bốc, và Hà Lạc dùng đến đâu

LUẬN TRỰC TIẾPHÀ LẠC ỨNG DỤNGĐÚC RÚT TRI THỨCTHAM CHIẾUCHỈ GIỚI THIỆUNăm nhãn nghĩa là gì

Kinh Dịch

LUẬN TRỰC TIẾPCƠ LUẬN

Kinh Dịch gồm sáu mươi tư quẻ, mỗi quẻ sáu hào. Người hỏi gieo ba đồng xu sáu lần để lập một quẻ, rồi đọc lời quẻ, lời hào và hào động.

Hà Lạc với Kinh Dịch. Cơ luận quẻ theo trường phái nghĩa lý, đọc thời, thế và cái mầm của việc. Mỗi câu hỏi chỉ gieo một quẻ trong bảy ngày, để quẻ không thành trò gieo lại tới khi vừa ý.

CÁCH HÀ LẠC LUẬN

  1. 01Bạn tự tay gieo ba đồng xu sáu lần. Quẻ thành là quẻ của bạn, Cơ không chọn quẻ thay bạn.
  2. 02Cơ đọc lời quẻ, lời hào và quẻ biến theo đúng việc bạn đang cân, mỗi ý gắn căn cứ từ lời kinh.
  3. 03Lời hào nói hung thì Cơ nói thật, kèm hào nào nói. Lời luận khép bằng một câu để bạn ngẫm, không bảo bạn làm gì. Quyết định vẫn thuộc về bạn.

Lục Nhâm Thần Khóa

ĐÚC RÚT TRI THỨCTHAM CHIẾUCƠ THAM CHIẾU

Lục Nhâm là một trong Tam thức, cùng với Thái Ất và Kỳ Môn. Người xem lập thiên bàn chồng lên địa bàn theo giờ hỏi, rồi đọc bốn khóa và ba truyền để xét một việc từ lúc khởi tới lúc kết. Phép tính phức tạp và cần người học lâu năm.

Hà Lạc với Lục Nhâm Thần Khóa. Hà Lạc chưa lập khóa Lục Nhâm cho người dùng. Chuyên gia đúc rút những nguyên lý của Lục Nhâm vào thư viện tri thức, và Cơ tham chiếu chúng khi dẫn bạn gieo quẻ Kinh Dịch.

ĐIỀU HÀ LẠC ĐÚC RÚT VÀ THAM CHIẾU

  1. 01Thời khắc hỏi là một phần của câu hỏi. Lục Nhâm lập khóa theo đúng giờ người hỏi tìm đến. Cơ ghi giờ gieo ngay dưới quẻ, như dòng chữ “Quẻ do chính tay bạn gieo · giờ Dậu”.
  2. 02Việc người đặt trong nhịp trời. Nguyệt tướng của Lục Nhâm là vị trí Mặt Trời và đổi tại mỗi trung khí, cùng một nhịp với tiết khí Hà canh giữ. Cơ đặt quẻ vào tiết khí đang đi để bạn đọc việc trong thời của nó.
  3. 03Một việc có đầu có cuối. Ba truyền của Lục Nhâm đi từ sơ truyền tới mạt truyền. Cơ mượn cách nhìn ấy khi đọc từ quẻ chủ sang quẻ biến, để thấy việc đang ở đâu và đang đi về đâu.

CĂN CỨBốn khóa và ba truyền đều suy ra từ can chi của ngày giờ hỏi. Lục Nhâm vì vậy là một hệ tính thời gian có quy tắc rõ ràng, khác hẳn những phép chỉ dựa vào trực giác.

Cầu quang

THAM CHIẾUCƠ THAM CHIẾU

Cầu quang là phép nhìn vào quả cầu pha lê của phương Tây. Người xem ngồi trong ánh sáng dịu, đặt mắt vào một bề mặt trong và tĩnh cho tới khi hình ảnh hiện lên trong tâm trí.

Hà Lạc với Cầu quang. Hà Lạc không đọc vận qua quả cầu. Cơ tham chiếu Cầu quang ở hai điều. Một là phút tĩnh lặng trước khi hỏi. Hai là sự thật rằng điều hiện ra trong lúc ấy đến từ chính người nhìn.

ĐIỀU HÀ LẠC THAM CHIẾU

  1. 01Một điểm nhìn tĩnh trước khi gieo. Màn Tĩnh của Cơ là một căn phòng tối ấm với chiếc mai rùa và quầng sáng thở chậm, để mắt và tâm cùng dừng lại ở một chỗ.
  2. 02Quẻ là tấm gương. Cơ mở lời luận bằng nhịp Phản chiếu, nói lại điều bạn đang mang trong lòng trước khi đọc quẻ.
  3. 03Lời đọc luôn có căn cứ. Cơ không nói điều mình thấy bằng trực giác. Mỗi ý đều dẫn về lời kinh để bạn kiểm lại.

CĂN CỨNăm 2010, nhà tâm lý học Giovanni Caputo cho năm mươi người nhìn vào gương mười phút trong căn phòng ánh sáng mờ. Cả năm mươi người đều thấy gương mặt trong gương như thuộc về một người khác. Hình ảnh ấy do bộ não của người nhìn tạo nên, và Hà Lạc hiểu những hình ảnh hiện ra trong Cầu quang theo cùng lối ấy.

HÀ LẠC DÙNG BỐC TRONG

Gieo quẻ cùng CơBạn đặt một việc, tĩnh lại vài hơi thở, gieo sáu lần, rồi Cơ luận quẻ theo nghĩa lý.

ĐIỀU HÀ LẠC KHÔNG LÀM

Phán cát hung hay chấm điểm một quẻ.

Cho gieo lại một việc trong bảy ngày.

Bán lễ để đổi một quẻ nặng thành quẻ nhẹ.

HỎI NHANH

Những điều người ta hay hỏi về Bốc

Gieo quẻ Kinh Dịch có phải là bói toán không?

Phép gieo vốn sinh ra từ bói. Hà Lạc đọc quẻ theo trường phái nghĩa lý, xem quẻ như một tình thế để suy ngẫm chứ không như lời phán. Quyết định cuối cùng luôn là của bạn.

Vì sao mỗi việc chỉ gieo một quẻ?

Gieo đi gieo lại tới khi ra quẻ vừa ý thì quẻ mất ý nghĩa. Quẻ Mông có câu sơ phệ cốc, tái tam độc, nghĩa là hỏi lần đầu thì được bảo, hỏi lần hai lần ba là nhờn.

Vì sao Cơ mời bạn tĩnh lại trước khi gieo?

Quẻ chỉ có ý nghĩa khi câu hỏi được đặt bằng tất cả sự chú tâm. Phút tĩnh và lời đọc thầm việc mình hỏi được đúc rút từ Cầu quang và chú ngữ, giữ phần lắng tâm mà bỏ phần huyền bí.

Gặp quẻ nặng như Bĩ hay Bác thì sao?

Mỗi quẻ đều có chỗ sáng của nó. Quẻ Bĩ có câu bĩ cực thái lai, quẻ Bác còn quả lớn để lại làm hạt giống. Cơ đọc quẻ ở chỗ sáng nhất của chính nó.

Ai trong Hà Lạc luận quẻ?

Cụ Cơ, trợ lý AI chuyên về thời vận và Kinh Dịch. Cơ diễn đạt trên tri thức đã được nhà nghiên cứu Nguyễn Tuân duyệt.

NGƯỜI DUYỆT TRI THỨCNguyễn TuânNhà nghiên cứu · Hai mươi năm gắn bó với cổ học Việt Nam

Viết bởi Cơ, trợ lý AI của Hà Lạc
Cập nhật · Duyệt

Xem hồ sơ chuyên gia
NGUỒN
  1. Tuân Tử, thiên Đại lược.
  2. Chu Dịch, quẻ Mông.
  3. Phan Bội Châu, Chu Dịch.
  4. Nguyễn Hiến Lê, Kinh Dịch, đạo của người quân tử.
  5. G. Caputo, “Strange-face-in-the-mirror illusion”, Perception, 2010.

Thấy chỗ chưa đúng, bạn báo cho Hà Lạc. Mỗi chỗ sửa được ghi vào Nhật ký đính chính.

ĐỌC TIẾP

Bốn thuật còn lại

Ngũ thuật là gì →