Bỏ qua menu

11 tháng Mười năm Bính Ngọ · Tiết Lập Đông

NGŨ THUẬT · THUẬT 05 / 05 · HÀ KỂ

Y trong Ngũ thuật là gì?

Y là thuật giữ gìn và cân bằng sức khỏe theo y học cổ truyền phương Đông, gồm thuốc Bắc, thuốc Nam, châm cứu và các phép sống thuận tự nhiên. Hà Lạc chỉ lấy phần dưỡng sinh bốn mùa từ thuật này. Việc khám và chữa bệnh luôn thuộc về thầy thuốc.

Cập nhật Duyệt bởi nhà nghiên cứu Nguyễn Tuân

Ba phân môn · Châm cứu · Nam dược · Thuận tự nhiên

Thuyền tán thuốc. Chất liệu đá, cổ vật hậu Lê.
Thuyền tán thuốc · Chất liệu đá, cổ vật hậu LêBánh lăn chậm và đều tay. Dưỡng sinh là công phu của ngày tháng.

Y trong một cái nhìn

Bảng 1. Thuật Y trong Ngũ thuật và cách Hà Lạc dùng.
Chữ Hán醫 · người thầy thuốc, việc chữa trị
Đọc điều gìCơ thể, sự cân bằng âm dương và nhịp sống theo mùa
Câu hỏi của thuậtSống thế nào cho thuận với mùa và với chính cơ thể mình?
Ba phân mônChâm cứu · Nam dược · Thuận tự nhiên
Hà Lạc dùngDưỡng sinh bốn mùa theo tiết khí. Không khám bệnh, không kê đơn
Vị dẫn chuyệnHà
Ứng dụngDưỡng sinh bốn mùa

Y học cổ truyền nhìn sức khỏe ra sao?

Y học cổ truyền đặt sức khỏe vào sự cân bằng giữa con người với bốn mùa. Mùa xuân sinh, mùa hạ trưởng, mùa thu thu, mùa đông tàng. Ăn, ngủ và vận động thuận theo nhịp ấy là cách giữ sức trước khi bệnh đến.

是故聖人不治已病治未病。

Thị cố thánh nhân bất trị dĩ bệnh, trị vị bệnh.

Vì thế bậc thánh nhân không đợi bệnh rồi mới chữa, mà lo giữ gìn từ khi bệnh chưa đến.

Hoàng Đế nội kinh, Tố vấn, thiên Tứ khí điều thần đại luận · khoảng thời Chiến Quốc đến Hán

Đây là phần Hà Lạc mượn từ thuật Y. Hà Lạc không chữa bệnh, chỉ nhắc bạn giữ nhịp sống hợp với mùa đang đến.

CÂU CHUYỆN VIỆT

Y trong đời sống người Việt

THẾ KỶ 14 · CẨM GIÀNG

Tuệ Tĩnh và câu Nam dược trị Nam nhân

Thiền sư Tuệ Tĩnh dành cả đời tìm hiểu cây thuốc nước Nam và để lại bộ Nam dược thần hiệu. Câu Nam dược trị Nam nhân của ông có nghĩa là thuốc Nam chữa cho người Nam, vì người sống ở đâu thì hợp với cây cỏ của đất ấy. Hậu thế tôn ông là Thánh tổ thuốc Nam.

THẾ KỶ 18 · HƯƠNG SƠN

Hải Thượng Lãn Ông và tám chữ của người thầy thuốc

Lê Hữu Trác rời nghiệp quan về Hương Sơn chăm mẹ và học thuốc. Ông soạn bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm hai mươi tám tập, sáu mươi sáu quyển. Ông dặn người làm thuốc giữ tám đức là Nhân, Minh, Đức, Trí, Lượng, Thành, Khiêm và Cần.

ĐỜI SỐNG VIỆT

Vườn thuốc Nam quanh nhà

Nhiều gia đình Việt vẫn trồng vài khóm sả, gừng, ngải cứu và tía tô quanh nhà. Bát nước gừng ngày lạnh hay nồi lá xông là những dấu vết rất gần của tinh thần Nam dược trong đời thường.

CÁC PHÂN MÔN · 分門

Ba phân môn của Y, và Hà Lạc dùng đến đâu

LUẬN TRỰC TIẾPHÀ LẠC ỨNG DỤNGĐÚC RÚT TRI THỨCTHAM CHIẾUCHỈ GIỚI THIỆUNăm nhãn nghĩa là gì

Châm cứu

CHỈ GIỚI THIỆU

Châm cứu tác động lên các huyệt trên đường kinh lạc bằng kim châm hoặc ngải cứu hơ nóng. Đây là một phần của y học cổ truyền được thực hành tại các cơ sở y tế.

Hà Lạc với Châm cứu. Hà Lạc giới thiệu châm cứu như tri thức văn hóa và không hướng dẫn tự châm hay tự bấm huyệt để chữa bệnh.

Nam dược

CHỈ GIỚI THIỆU

Nam dược là thuốc từ cây cỏ nước Nam, theo truyền thống mà Tuệ Tĩnh đặt nền móng. Kho tri thức này sống trong các bài thuốc dân gian và trong y học cổ truyền Việt Nam ngày nay.

Hà Lạc với Nam dược. Hà Lạc kể về Nam dược như một di sản và không kê đơn hay gợi ý dùng thuốc.

Thuận tự nhiên

HÀ LẠC ỨNG DỤNGHÀ NHẮC

Thuận tự nhiên là sống theo nhịp của trời đất, ăn, ngủ và vận động hợp với mùa. Nội kinh dặn mùa xuân ngủ muộn và dậy sớm, mùa đông ngủ sớm và dậy muộn hơn để giữ ấm.

Hà Lạc với Thuận tự nhiên. Đây là phần Hà Lạc dùng nhiều nhất. Mỗi tiết khí, Hà nhắc một điều nhỏ về nhịp ăn, ngủ và vận động hợp với mùa đang đến.

HÀ LẠC ỨNG DỤNG Ở ĐÂU

  1. 01Mỗi tiết khí, Hà nhắc một điều nhỏ về nhịp ăn, ngủ và vận động hợp với mùa đang đến.
  2. 02Lời nhắc đi theo giờ giao tiết tính tới từng phút và theo Nhật chủ của bạn.

HÀ LẠC DÙNG Y TRONG

Dưỡng sinh bốn mùaNhịp ăn, ngủ và vận động gợi theo tiết khí và theo Nhật chủ của bạn.

ĐIỀU HÀ LẠC KHÔNG LÀM

Khám bệnh, kê đơn hay bán thuốc.

Gợi ý ngưng thuốc hay đổi cách điều trị của bác sĩ.

Hứa chữa khỏi bất kỳ bệnh nào.

HỎI NHANH

Những điều người ta hay hỏi về Y

Hà Lạc có tư vấn sức khỏe không?

Không. Hà Lạc chỉ gợi nhịp sống hợp với mùa như một phần văn hóa dưỡng sinh. Khi có vấn đề sức khỏe, bạn cần gặp thầy thuốc.

Nam dược khác thuốc Bắc thế nào?

Thuốc Bắc là các vị thuốc theo truyền thống Trung Hoa. Nam dược là cây thuốc mọc ở nước ta, theo tinh thần Nam dược trị Nam nhân của Tuệ Tĩnh.

Vì sao dưỡng sinh lại đi theo tiết khí?

Y học cổ truyền xem cơ thể thay đổi theo bốn mùa. Tiết khí là những mốc Mặt Trời đánh dấu mùa, nên dưỡng sinh lấy tiết khí làm nhịp.

Bộ sách của Hải Thượng Lãn Ông nói về gì?

Hải Thượng y tông tâm lĩnh bàn từ lý luận, dược liệu, y đức tới các phương thuốc. Quyển cuối là Thượng kinh ký sự, một tác phẩm văn học được nhiều thế hệ học trò biết đến.

NGƯỜI DUYỆT TRI THỨCNguyễn TuânNhà nghiên cứu · Hai mươi năm gắn bó với cổ học Việt Nam

Viết bởi Hà, trợ lý AI của Hà Lạc
Cập nhật · Duyệt

Xem hồ sơ chuyên gia
NGUỒN
  1. Hoàng Đế nội kinh, Tố vấn, thiên Tứ khí điều thần đại luận.
  2. “Danh y Tuệ Tĩnh dạy cách yêu để sống lâu”, VietNamNet.
  3. “Lê Hữu Trác và Hải Thượng y tông tâm lĩnh từ điểm nhìn thế kỷ XXI”, Báo Hà Tĩnh.

Thấy chỗ chưa đúng, bạn báo cho Hà Lạc. Mỗi chỗ sửa được ghi vào Nhật ký đính chính.

ĐỌC TIẾP

Bốn thuật còn lại

Ngũ thuật là gì →