Bỏ qua menu

11 tháng Mười năm Bính Ngọ · Tiết Lập Đông

NGŨ THUẬT · THUẬT 04 / 05 · CƠ DẪN NHỊP

Sơn trong Ngũ thuật là gì?

Sơn là thuật tu dưỡng thân tâm, gồm tĩnh tọa, điều hòa hơi thở, khí công và các phép rèn luyện thân thể. Chữ Sơn gợi hình ảnh người xưa lên núi tìm chỗ tĩnh để dưỡng mình. Hà Lạc giữ lại phần giản dị nhất là tĩnh tọa, điều tức và nhịp nghỉ hợp với thời.

Cập nhật Duyệt bởi nhà nghiên cứu Nguyễn Tuân

Ba phân môn · Dưỡng sinh · Chú ngữ · Yoga

Ấm men ngọc. Dáng quả bí cách điệu, cổ vật Lý – Trần.
Ấm men ngọc · Dáng quả bí cách điệu, cổ vật Lý – TrầnLòng ấm có rỗng mới chứa được đầy, như tâm có tĩnh mới nhận ra thời.

Sơn trong một cái nhìn

Bảng 1. Thuật Sơn trong Ngũ thuật và cách Hà Lạc dùng.
Chữ Hán山 · núi, nơi người xưa lui về để tĩnh tâm
Đọc điều gìHơi thở, thân thể và sự tĩnh lặng của tâm
Câu hỏi của thuậtLàm sao giữ thân và tâm đủ vững trước một quyết định?
Ba phân mônDưỡng sinh · Chú ngữ · Yoga
Hà Lạc dùngTĩnh tọa, điều tức và nhịp nghỉ theo giờ và theo tiết khí. Chú ngữ được tham chiếu cho phút tĩnh trước khi gieo
Vị dẫn chuyệnCơ
Ứng dụngDưỡng tâm theo thời · nhịp Tĩnh trước khi gieo quẻ

Vì sao Sơn đứng trong Ngũ thuật?

Trong Ngũ thuật, Sơn là thuật hướng vào bên trong. Bốn thuật kia đọc lá số, hình tướng, quẻ hay cơ thể, còn Sơn rèn chính người đọc.

Người xưa tin rằng tâm có tĩnh thì mới thấy được thời, cũng như mặt hồ có lặng thì mới in được bóng trăng.

居塵樂道且隨緣,饑則飡兮困則眠。

Cư trần lạc đạo thả tùy duyên, cơ tắc xan hề khốn tắc miên.

Ở giữa đời mà vui với đạo, cứ thuận theo duyên. Đói thì ăn, mệt thì ngủ.

Trần Nhân Tông, bài kệ cuối Cư trần lạc đạo phú · đời Trần, thế kỷ 13

Vị vua lập nên Thiền phái Trúc Lâm nói về tu dưỡng bằng những việc giản dị nhất. Hà Lạc theo tinh thần ấy. Dưỡng tâm là ăn, ngủ, thở và nghỉ cho đúng nhịp, không cần điều gì huyền bí.

CÂU CHUYỆN VIỆT

Sơn trong đời sống người Việt

THẾ KỶ 13 · YÊN TỬ

Trần Nhân Tông và Thiền Trúc Lâm

Sau hai lần cùng quân dân đánh thắng quân Nguyên, vua Trần Nhân Tông nhường ngôi rồi lên núi Yên Tử tu hành. Ông lập nên Thiền phái Trúc Lâm, một dòng Thiền của người Việt, dạy rằng Phật ở ngay trong lòng mỗi người.

THẾ KỶ 14 · CẨM GIÀNG

Tuệ Tĩnh và ba chữ tinh, khí, thần

Thiền sư Tuệ Tĩnh vừa tu hành vừa làm thuốc và để lại phép dưỡng sinh bế tinh, dưỡng khí, tồn thần. Giữ gìn tinh lực, điều hòa hơi thở và gìn giữ tinh thần là ba việc người tu hay người thường đều làm được.

THẾ KỶ 20

Nguyễn Khắc Viện và phương pháp thở

Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện mắc lao phổi nặng từ những năm 1940 và trải qua nhiều lần mổ. Ông tìm đến khí công và yoga, rồi xây dựng một phương pháp dưỡng sinh dựa vào thở bụng. Ông sống thêm hơn năm mươi năm so với điều thầy thuốc từng lo ngại.

CÁC PHÂN MÔN · 分門

Ba phân môn của Sơn, và Hà Lạc dùng đến đâu

LUẬN TRỰC TIẾPHÀ LẠC ỨNG DỤNGĐÚC RÚT TRI THỨCTHAM CHIẾUCHỈ GIỚI THIỆUNăm nhãn nghĩa là gì

Dưỡng sinh

HÀ LẠC ỨNG DỤNGCƠ DẪN NHỊP

Dưỡng sinh là những phép giữ gìn sức khỏe hằng ngày, gồm tĩnh tọa, điều tức, vận động nhẹ và nghỉ ngơi đúng lúc.

Hà Lạc với Dưỡng sinh. Hà Lạc gợi những phút tĩnh tọa và điều tức theo giờ trong ngày và theo tiết khí. Trước khi gieo quẻ, Cơ mời bạn tĩnh lại vài hơi thở để câu hỏi được rõ ràng.

HÀ LẠC ỨNG DỤNG Ở ĐÂU

  1. 01Hà Lạc gợi vài phút tĩnh tọa và điều tức theo giờ trong ngày và theo tiết khí.
  2. 02Trước khi gieo quẻ, Cơ mời bạn thở chậm ba nhịp để câu hỏi lắng lại.

Chú ngữ

THAM CHIẾUCƠ THAM CHIẾU

Chú ngữ là những câu tụng niệm lặp lại, như tiếng tụng kinh buổi sớm ở các ngôi chùa làng. Người Việt còn có lệ khấn trước khi xin quẻ, đọc tên tuổi, nơi ở và việc mình muốn hỏi.

Hà Lạc với Chú ngữ. Hà Lạc không dùng phù chú để trừ tà hay cầu may. Cơ tham chiếu chú ngữ ở chỗ nó giúp người hỏi tâm thành chí thiết, vì quẻ chỉ có ý nghĩa khi câu hỏi được đặt bằng tất cả sự chú tâm.

ĐIỀU HÀ LẠC THAM CHIẾU

  1. 01Đọc thầm việc mình hỏi. Màn Tĩnh đặt việc bạn đang cân nhắc và hai lối đi ở đầu màn để bạn đọc thầm trong ba nhịp thở, như một lời khấn ngắn.
  2. 02Một việc gieo một lần. Quẻ Mông dạy sơ phệ cốc, tái tam độc, hỏi lần đầu thì được bảo, hỏi tới lần hai lần ba là nhờn. Vì thế mỗi việc chỉ gieo một quẻ trong bảy ngày.
  3. 03Nhịp đều làm tâm lắng. Cơ dùng nhịp thở đều thay cho câu tụng, giữ phần lắng tâm mà không cần tới phù chú.

CĂN CỨNăm 2001, nhóm của bác sĩ Luciano Bernardi đo hai mươi ba người khi đọc kinh Mân Côi và tụng câu chú yoga. Nhịp thở chậm về chừng sáu lần mỗi phút và phản xạ điều hòa huyết áp nhạy hơn. Lời tụng đều đặn có tác động đo được lên thân thể.

Yoga

THAM CHIẾUCƠ DẪN NHỊP

Yoga là phép rèn thân và hơi thở có gốc từ Ấn Độ, nay phổ biến khắp thế giới. Phần điều hòa hơi thở của yoga gặp phần điều tức của khí công ở nhiều điểm.

Hà Lạc với Yoga. Hà Lạc tham chiếu những bài thở chậm, nhẹ nhàng mà ai cũng tập được. Với các bài tập khó, bạn cần người hướng dẫn trực tiếp.

ĐIỀU HÀ LẠC THAM CHIẾU

  1. 01Những bài thở chậm và nhẹ ai cũng tập được, đặt cạnh phép điều tức của khí công.
  2. 02Các bài khó được ghi rõ là cần người hướng dẫn trực tiếp.

HÀ LẠC DÙNG SƠN TRONG

Dưỡng tâm theo thờiGợi ý tĩnh tọa, điều tức và nhịp nghỉ theo giờ trong ngày và theo tiết khí.
Nhịp Tĩnh khi gieo quẻVài hơi thở chậm trước khi gieo, để câu hỏi lắng lại và rõ ràng.

ĐIỀU HÀ LẠC KHÔNG LÀM

Hướng dẫn khí công hay bài tập khó qua màn hình.

Dùng phù chú để trừ tà hay cầu may.

Thay lời khuyên của thầy thuốc khi bạn có bệnh.

HỎI NHANH

Những điều người ta hay hỏi về Sơn

Vì sao thuật tu dưỡng lại gọi là Sơn?

Sơn là núi. Người xưa thường lên núi, vào chùa hay vào rừng để tìm chỗ yên tĩnh mà tu dưỡng. Tên gọi giữ lại hình ảnh ấy.

Tĩnh tọa có cần ngồi kiết già không?

Không bắt buộc. Một chỗ ngồi vững, lưng thẳng tự nhiên và vài phút thở chậm là đủ để bắt đầu.

Dưỡng tâm liên quan gì tới việc ra quyết định?

Tâm đang xao động thì khó thấy rõ điều kiện của một việc. Vài phút tĩnh lại trước khi quyết định giúp bạn tách điều mình muốn khỏi điều mình lo sợ.

Hà Lạc có dạy khí công không?

Không. Hà Lạc chỉ gợi những phút tĩnh tọa và thở chậm đơn giản. Khí công và các bài tập chuyên sâu cần người thầy hướng dẫn trực tiếp.

NGƯỜI DUYỆT TRI THỨCNguyễn TuânNhà nghiên cứu · Hai mươi năm gắn bó với cổ học Việt Nam

Viết bởi Cơ, trợ lý AI của Hà Lạc
Cập nhật · Duyệt

Xem hồ sơ chuyên gia
NGUỒN
  1. Trần Nhân Tông, Cư trần lạc đạo phú.
  2. “Danh y Tuệ Tĩnh dạy cách yêu để sống lâu”, VietNamNet.
  3. “Bác sĩ nào quê Hà Tĩnh là cha đẻ của phương pháp dưỡng sinh nổi tiếng?”, Báo Hà Tĩnh.
  4. L. Bernardi và cộng sự, “Effect of rosary prayer and yoga mantras on autonomic cardiovascular rhythms”, BMJ, 2001.

Thấy chỗ chưa đúng, bạn báo cho Hà Lạc. Mỗi chỗ sửa được ghi vào Nhật ký đính chính.

ĐỌC TIẾP

Bốn thuật còn lại

Ngũ thuật là gì →